Kişisel Öğrenme Planı: Hedefler, Uygulama ve İzleme

Öğrenme hedefini somutlaştırın ve çalışılacak alanı daraltın

Kişisel öğrenme planı, görmek istediğiniz bütün kursları ve okumak istediğiniz bütün kaynakları aynı takvime yerleştirmek değildir. Başlangıç noktası, bir süre sonra hangi işi daha rahat yapabilmek istediğinizi tanımlamaktır. “Fotoğraf öğrenmek” çok geniş bir başlık olabilir; “telefonla çektiğim üç fotoğrafta ışığın yönünü karşılaştırmak” ise çalışabileceğiniz küçük bir hedef sunar. Benzer biçimde “yabancı dilimi geliştirmek” yerine günlük bir durumu anlatan kısa bir konuşma hazırlamayı seçebilirsiniz. Bu örnekler bir eğitim programının yerine geçmez; kendi planınızın kapsamını belirlerken kullanabileceğiniz düşünme biçimini gösterir. Hedefi küçültmek, konunun tamamını önemsiz görmek anlamına gelmez.

Önce şu anda ne yapabildiğinizi görmek için küçük bir başlangıç denemesi yapın. Öğrenmek istediğiniz beceri yazı yazmaksa kısa bir metin hazırlayabilir, bir yazılımı kullanmaksa basit bir görevi tamamlamayı deneyebilirsiniz. Denemeyi başkasının örneğine sürekli bakmadan yaptığınızda hangi adımda yardıma ihtiyaç duyduğunuzu daha açık görebilirsiniz. Bu bir sınav veya kendinizi puanlama zorunluluğu değildir. Bildiğiniz bölümleri tekrar tekrar çalışmak yerine eksik kalan noktayı seçmenize yardım eder. İlk kaydı saklayın; daha sonra aynı türde bir deneme yaptığınızda ilerlemeyi yalnızca hislerinize göre değil, ortaya çıkan iş üzerinden de değerlendirebilirsiniz.

Hedefin kapsamını belirlerken kullanım bağlamını yazın. Öğrendiğinizi işte mi, günlük yaşamda mı, bir hobide mi kullanacaksınız? Aynı araç veya konu farklı derinlikte bilgi gerektirebilir. Örneğin kişisel fotoğrafları düzenlemek isteyen biriyle profesyonel bir teslim hazırlayan kişinin ihtiyaçları aynı değildir. Planınızı başka birinin ayrıntılı eğitim listesine göre kurmadan önce kendi görevinizi tanımlayın. Belirli bir sınav, mesleki yeterlilik veya resmî eğitim söz konusuysa ilgili kurumun güncel gerekliliklerini esas alın; kişisel bir takvim bunların yerine geçmez. Buradaki yöntem, kendi kendinize yürüttüğünüz genel öğrenme çalışmalarını düzenlemek içindir ve herhangi bir yeterlilik garantisi vermez.

Kaynak seçiminde bir ana anlatım ve gerektiğinde başvuracağınız sınırlı sayıda yardımcı kaynakla başlayabilirsiniz. Çok sayıda bağlantıyı aynı anda açmak, konunun sırasını takip etmeyi zorlaştırabilir. Seçtiğiniz kaynağın başlangıç seviyesini, hangi araçları gerektirdiğini ve uygulama içerip içermediğini kontrol edin. Konu değişken bir yazılım veya teknik süreçse kullanılan sürümün sizin ortamınıza uyduğunu doğrulayın. Ücretli bir programa yönelmeden önce erişilebilir tanıtım içeriğini ve kapsamı incelemek, ne sunulduğunu anlamanıza yardım edebilir. Bu rehber belirli bir kursu veya ürünü önermiyor; kaynakları kendi hedefinizle eşleştirebileceğiniz temel soruları sunuyor. Kaynağın popüler olması tek başına size uygun olduğunu göstermeyebilir.

Zamanı belirlerken yalnızca ideal haftanızı düşünmeyin. İş, okul, ev işleri ve dinlenme arasında gerçekten kullanabileceğiniz küçük aralıkları bulun. Çalışma süresine hazırlık ve toparlamayı da dahil edin. Bilgisayarı açmak, dosyayı bulmak ve önceki notu hatırlamak her seferinde uzun sürüyorsa ilk adımı kolaylaştıracak bir düzen kurabilirsiniz. Örneğin tek bir çalışma klasörü veya açıkça adlandırılmış bir defter, başlangıçta karar vermeyi azaltır. Her gün çalışmak sizin için mümkün değilse planı baştan buna göre yapın. Kâğıt üzerinde yoğun görünen ama hiç uygulanmayan program yerine, gerçek hayatınızda tekrar edebileceğiniz bir düzen daha kullanışlı olabilir.

İlk dönemin sonunda neye bakacağınızı önceden belirleyin. Tamamlanan video sayısı kolay ölçülür, fakat tek başına öğrendiğinizi kullanabildiğinizi göstermeyebilir. Hedefinizle ilişkili küçük bir çıktı seçin: kısa bir anlatım, örnek bir dosya, fotoğraf karşılaştırması veya açıklamalı bir çözüm gibi. Çıktının kusursuz olması gerekmez; hangi bölümü kendi başınıza yapabildiğinizi görmeniz yeterlidir. Sonuç ölçütünü çok geniş tutarsanız hiçbir çalışma tamamlanmış hissettirmeyebilir. Bu nedenle bir sonraki değerlendirmede soracağınız soruyu yazın: “Bu adımı örneğe bakmadan yapabiliyor muyum?” gibi. Planınız böylece yalnızca zaman ayırma niyetinden, uygulanabilir bir çalışma düzenine dönüşür.

Çalışmayı uygulamaya dönüştürün ve planı sonuçlara göre güncelleyin

Her çalışma oturumuna bütün konuyu öğrenme hedefiyle başlamak yerine, o gün tamamlanacak tek bir küçük işi seçin. Önceki notunuza bakıp kaldığınız yeri belirleyin ve gerekli materyali açın. Ardından anlatımı izleme veya okuma bölümünü uygulamayla ilişkilendirin. Örneğin bir düzenleme aracını tanıyorsanız yalnızca özellik listesini okumak yerine kendi örnek dosyanızda ilgili işlemi deneyebilirsiniz. Uygulama sırasında hangi adımı anladığınızı, hangisini yalnızca örnekten kopyaladığınızı ayırmaya çalışın. Bu ayrım başarısızlık işareti değildir; sonraki çalışmada nereye dönmeniz gerektiğini gösterir. Oturumun sonunda tek bir belirsizliği netleştirmiş olmak bile hedefiniz açısından anlamlı olabilir.

Notları kullanılan kaynağın bütün içeriğini yeniden yazmak için değil, sizin düşüncenizi ve sorularınızı saklamak için tutun. Konuyu kendi cümlenizle kısa biçimde açıklamayı deneyebilir, anlamadığınız terimi ayrı bir alana yazabilirsiniz. Alıntı yaptığınızda bunu işaretleyin ve kaynağını ekleyin; kendi yorumunuzla karışmasın. Bir yöntemin hangi koşulda işe yaradığını da not edin. Örneğin kullandığınız araç veya dosya biçimi değiştiğinde aynı adımlar geçerli olmayabilir. Not defterinin düzeni gösterişli olmak zorunda değildir. Sonraki oturumda aradığınız bilgiyi bulabiliyorsanız ve hangi sorunun açık kaldığını görüyorsanız temel işlevini yerine getiriyor demektir.

Belirli aralıklarla kaynağı kapatıp öğrendiğinizi nasıl uygulayacağınızı düşünün. Bu, eksiksiz ezber yapmanız gerektiği anlamına gelmez; hangi bölümde yardıma ihtiyaç duyduğunuzu fark etmek için küçük bir kontrol olabilir. Bir konuyu başkasına anlatır gibi kısa açıklama yazabilir veya daha önce yaptığınız örneğin biraz farklısını deneyebilirsiniz. Sonra kaynakla karşılaştırıp eksik kalan noktayı düzeltin. Kendi açıklamanızdaki hatayı bulmak, yalnızca aynı sayfayı tekrar okumaktan farklı bir bilgi sağlar: nerede karıştırdığınızı görünür kılar. Bu yöntemi resmî değerlendirme gibi puanlamak zorunda değilsiniz. Amaç çalışma sürenizin hangi kısmını tekrar, hangi kısmını yeni uygulama için kullanacağınızı belirlemektir.

Geri bildirim alabiliyorsanız soruyu daraltın. “Nasıl olmuş?” yerine “Bu açıklamada hangi adım belirsiz?” veya “Dosyada istediğim sonuç anlaşılır mı?” gibi somut bir soru yöneltin. Karşıdaki kişinin zamanı ve bilgisi sınırlı olabilir; ayrıntılı değerlendirme yapmasını beklemeden önce uygun olup olmadığını sorun. Gelen her öneriyi aynı anda uygulamak da gerekmez. Önce hedefinizle doğrudan ilişkili olanları seçin. İnternette karşılaştığınız bir yanıtı doğrulanmış bilgi gibi kabul etmeden ilgili kaynağa dönün; özellikle teknik, sağlık, hukuk veya güvenlik gibi alanlarda kişisel yorumla yetkili bilgi arasındaki farkı gözetin. Bu genel plan, uzman değerlendirmesi gereken işleri kendi başınıza yapmanız için bir yönlendirme değildir.

Plan aksadığında bütün takvimi baştan sıkıştırmak yerine nedenini inceleyin. Oturumlar çok uzun mu, hazırlık zor mu, seçtiğiniz kaynak seviyenizin üzerinde mi, yoksa hedefinizin önceliği mi değişti? Kaçırılan zamanı sonraki güne iki kat görev olarak eklemek her durumda işe yaramayabilir. Bunun yerine bir sonraki küçük adımı seçip mevcut zamanınıza göre yeniden başlayabilirsiniz. Bir konuyu anlamak için düşündüğünüzden daha fazla süre gerekiyorsa bunu plana yansıtın. Öğrenmenin her bölümünün eşit hızda ilerlemesini beklemeyin. Takvim, gelişiminizi gösterecek bir yardımcıdır; gerçek ihtiyacınız ortaya çıktığında değiştirilebilmelidir. Aynı sorunda tekrar tekrar takılıyorsanız yöntem veya kaynak değişikliği değerlendirin.

Dönem sonunda başlangıçta sakladığınız örneğe geri dönün. Şimdi neyi daha açık anlatıyor, hangi işlemi daha az yardımla yapıyor veya hangi hatayı kendiniz fark edebiliyorsunuz? Bu gözlemleri kısa biçimde kaydedin ve sonraki hedefi onlara göre belirleyin. Tamamladığınız kaynakları arşive taşıyıp hâlâ gerekenleri çalışma alanında bırakabilirsiniz. Her yeni dönemde daha büyük hedef koymak zorunda değilsiniz; öğrendiğiniz şeyi günlük kullanımda sürdürmek de geçerli bir amaçtır. Bir süre ara verecekseniz açık kalan soruyu, son dosyayı ve sonraki adımı birlikte saklayın. Böylece dönüşte bütün süreci yeniden kurmak yerine kaldığınız yerden başlayabilirsiniz. Kişisel planın değeri dolu görünmesinde değil, neyi neden çalıştığınızı ve bir sonraki adımınızı anlaşılır kılmasındadır.

Sık sorulan sorular

Öğrenme planı için her gün aynı saatte çalışmak şart mı?

Şart değildir. Düzenli bir saat bazı kişiler için başlangıcı kolaylaştırabilir, fakat herkesin haftası aynı biçimde ilerlemez. Vardiyalı çalışma, okul programı, bakım sorumlulukları veya yolculuklar sabit bir zamanı zorlaştırabilir. Böyle bir durumda haftanın gerçek boşluklarına göre birkaç çalışma aralığı seçebilirsiniz. Önemli olan süreyi yazarken hazırlık ve uygulamayı hesaba katmanızdır. Yalnızca takvimde boş göründüğü için çok yorgun olduğunuz bir saati sürekli seçmek, planı uygulamayı güçleştirebilir. Hangi zamanın size uyduğunu kısa denemelerle gözlemleyebilirsiniz.

Sabit saat yerine sabit bir başlangıç adımı da kullanabilirsiniz: önceki notu açmak, tek soruyu seçmek ve örnek dosyayı hazırlamak gibi. Böylece çalışma zamanı değişse de nereden başlayacağınız belli olur. Kaçırdığınız oturumu otomatik olarak ertesi güne eklemek yerine haftanın kalanına bakın. Gerekirse hedefi küçültün veya sonraki döneme taşıyın. Bu esneklik hiçbir plan yapmamak anlamına gelmez; mevcut koşullara göre bilinçli düzenleme yapmaktır. Birkaç hafta sonra hangi aralıkların gerçekten kullanıldığını görerek takviminizi sadeleştirebilirsiniz. Planın amacı her kutucuğu doldurmak değil, seçtiğiniz beceriye sürdürebileceğiniz biçimde zaman ayırmaktır. Kendi ritminizi başkasının çalışma saatleriyle karşılaştırmak zorunda değilsiniz.

Çok sayıda kaynağım var ama başlayamıyorsam nasıl seçim yapmalıyım?

Önce kaynakları karşılaştırmayı bırakıp öğrenmek istediğiniz küçük işi tek cümleyle yazın. Ardından elinizdeki kaynaklardan hangisinin bu işi başlangıç seviyesinde ve uygulanabilir adımlarla anlattığına bakın. Bir ana kaynak seçmek, diğerlerini sonsuza kadar elemek anlamına gelmez; ilk deneme boyunca takip edeceğiniz yolu belirler. Gereken araçları, anlatım seviyesini ve konunun güncellik ihtiyacını kontrol edin. Kaynak yalnızca ileri örnekler gösteriyor ama ilk adımı açıklamıyorsa, başlangıç için başka bir anlatım daha uygun olabilir. Seçimi kapak, tanıtım veya popülerlik üzerinden tek başına yapmayın.

İlk oturum için küçük bir bölüm belirleyip ardından kendi örneğinizde uygulayın. Bu deneyim, kaynağın size uyup uymadığını daha somut gösterir. Anlatımı takip edemiyorsanız hemen kendinizi yetersiz saymak yerine kullanılan terimlerin veya ön bilginin eksik olup olmadığını düşünün. Gerekirse o küçük eksik için yardımcı kaynağa başvurun, sonra ana akışa dönün. Bütün kaynakları aynı anda bitirmeye çalışmak yerine işe yarayanı kullanmak daha anlaşılır bir düzen sağlar. Bir kaynağı bırakmanız, harcadığınız zamanı tamamen boşa çıkarmaz; hangi anlatımın sizin için uygun olmadığını öğrenmiş olursunuz. Seçtiğiniz yolu kısa bir denemeyle değerlendirin ve yalnızca somut bir ihtiyaç ortaya çıktığında değiştirin.

Kaynaklar:

Geziyi tamamlayın:

• İlgi alanınızı küçük denemelerle seçin
• Çalışmaları haftalık takvime yerleştirin
• Çalışma alanını hazırlayın

Diğer gezi rehberlerini keşfedin

Kapak fotoğrafı: Nenad Stojković (Shixart1985) · Wikimedia Commons · CC BY 2.0. Arşiv fotoğrafı; kartlarda kadraja sığdırılarak gösterilir.